ÖSTRUS, ÖSTRUS SİKLUSU VE SÜRELERİ:

Östrus (kızgınlık), endokrinolojik, fizyolojik ve psikolojik etkimeler altında dişilerin aşım için erkeği kabul etmeleri şeklinde tanımlanabilir. Ayırca gene sağlık, bakım, beslenme, iklim ve verimlilik gibi nedenlere bağlı olarak dişiler östrusa geldiklerini dış ve iç semptomlarla belli ederler.

Sığırlar genellikle cinsel olgunluğa 8 - 12 aylıkken ulaşırlar. Yetiştirmede ise 18 - 24 aylıkken kullanılmaya başlanır. Vücut gelişimi özellikle ırklar arasında farklılıklar gösterebilir. Düvelerin yetiştirmede geç kullanılmaları da amaca uygun değildir. Zira böyle hayvanlar canlı ağırlık artışı nedeni ile yağlanmaya bağlı olarak düzensiz östrus siklusları gösterebileceklerinden gebe kalmaları güçleşebilir.

Buzağılayan inekler yaklaşık olarak 60 - 90 gün içerisinde tekrar tohumlanırlar. yavrulamadan sonra ilk östrus yaklaşık ilk 4 hafta içerisinde görülür, bazen bu süre birkaç aya uzayabilir. Doğumdan sonra ilk östrusun görülmesi hayvandan hayvana çok değişkendir ve ırk, yaş, mevsim, ahırda veya merada barınma, süt verimi, beslenme, seksüel uyarılar ve genel sağlık durumları ile yakından ilgilidir.

Doğumdan sonraki 60 - 90 gün içerisinde ineklerin tohumlanması ve yılda bir yavru elde edilmesi, süt sığırı işletmelerinde arzu edilen en önemli unsurdur. Ancak böyle durumlarda işletme karlılığını sürdürebilir. Bu süreyi aşan , özellikle 4 aylık bir zaman aralığı geçiren hayvanlar, mutlaka infertil olarak kabul edilmeli, gerekli muayene ve tedaviler gerçekleştirilmelidir.

Tohumlanan hayvanların (sun' i veya tabii) gebe kalmayıp tekrar dönme süreleri, dönenlerin 2/3 veya 3/4' ünde yaklaşık 21 gün sonra meydana gelmektedir. (Siklus süresi: iki östrus arasındaki süre 18 ile 24 gündür). 1/3 ile 1/4'ünde ise bu 21 günlük süreye uyulmadığı dikkati çekmektedir.

Hayvan östrusta olduğunu dış ve iç belirtilerle gösterir veya fark ettirir, sonra semptomların belirginliği azalır ve davranışlar hızlı bir şekilde kaybolur.

Östrus süresi pek çok fizyolojik faktöre bağlıdır ve hayvandan hayvana da farklılık gösterir. Çoğu araştırmacılar farklı görüşlere sahip olmalarına rağmen (6 ile 30 saat kadar). ortalama olarak ineklerde östrus 18 saat kadar sürmektedir. Ancak farklılıkların olabileceği daima göz önüne alınmalıdır.

Tohumlama uygulamalarından yeterince sonucun alınabilmesi için, siklusun hangi aşamasında ve ne zaman ovulasyonun meydana geldiğinin bilinmesinde büyük yarar vardır. Önemsiz bazı istisnalar dışında ovulasyon, dış semptomlar görüldükten 30 ile 35 saat sonra veya dış semptomlar sona erdikten 0 ile 16 saat (ortalama saat 8) sonra görülebilmektedir.