SPERMALARIN SULANDIRILMASI:

Spermanın gerek 5°C' de saklanması ve gerekse dondurulmasında çeşitli sulandırmalar kullanılır. Bu sulandırmaların kullanım amaçları, sulandırıcıda aranan özellikler, sulandırıcı çeşitleri, sulandırma teknikleri ve sulandırma oranları olarak alt başlıklar halinde incelenebilir.

1- Spermanın Sulandırıcılarının Kullanım Amaçları:

a- Spermayı hacim olarak arttırmak; Ejekülasyon sonunda elde edilen 4-6 ml. tohumlaya bileceğimiz inek sayısı olan 100 - 500 çeşit hacime bölmek mümkün değildir. Bu nedenle sperma belirli oranlarda sulandırılarak rahatlıkla kullanılabiliriz.

b- Spermatozoonların canlılığını daha uzun süre devam ettirebilmek; Sulandırıcılarda bulunan basit şekerler gibi enerji veren maddeler hücrelerin canlılığını sürdürmesinde yardımcı olurlar.

c- Spermatozoonları ani ısı değişikliklerinden koruyabilmek; Spermanın 5°C soğutulması veya dondurulması için sulandırılması zorunludur. Böylelikle sperma çok daha uzun süre potansiyel fertilitesini koruyabilir.


d- Çeşitli bakterinlerin spermatozoonlara zarar vermesini engellemek; Bunun için spermalara antibiyotik konur.


2- Sperma Sulandırıcılarında Aranan Özellikler:

a- Sulandırıcının osmotik basıncı boğa kanının osmotik basıncına eşit olmalı ve bu denge saklanma süresince bozulmamalıdır.

b- Spermatozoonların metabolizmasındaki gerekli olan mineral maddeleri taşımalıdır.

c- Spermatozoonların enerji gereksinimini karşılayabilecek maddeler içermelidir.

d- İçinde soğuk şoklarına karşı sperma hücrelerini koruyan kriyoprotektif maddeler bulunmasıdır.

e- Spermatozoonların metabolik artıklarını yok edebilmelidir.

f- Spermatozoonların ve dişi genital kanalını etkileyebilecek özellikler taşımamalıdır.

g- Bakteriyel kontaminasyonun kontrolü için antibiyotikler içermelidir.

3- Boğa Sperma Sulandırıcıları:

Yumurta sarısı, sodyum, sitrat, TRIS, süt ve süt tozu gibi değişik sulandırıcılar kullanılmıştır. Üretimi fazla olan suni tohumlama laboratuvarlarında daha çok hazır ticari sulandırıcılar kullanılmaktadır.

Sulandırma Teknikleri:

Spermanın sulandırılması işlemi ayrı bir özen ve dikkat gerektirmektedir.

a- Sulandırma işlemi içinde 26-32 °C' de su bulunan Ben Morey'le gerçekleştirilir.

b- Sulandırıcı ile spermanın aynı ısıda olmaları gerekir. Bu nedenle sulandırıcılar kullanım öncesi Ben Morey'le bulunmalıdır.

c- Sperma sulandırıcıya katılmaz, sulandırıcı spermaya yavaş yavaş katılır.

d- Sulandırma işleminin çok kısa sürede tamamlanması istenmez. Küçük hacimlerde kademeli bir şekilde sulandırma işlemi gerçekleştirilir. Pratikte önce toplama kadehinde bulunan spermanın hacmi kadar sulandırıcı katılır. Sulandırıcı yavaş bir şekilde ve toplama kadehinin kenarından akıtmak suretiyle ilave edilir. Sulandırıcının cam kenarından değilde direk olarak spermanın üstüne dökülmesi zararlıdır. Kadehte bulunan sulandırılmış sperma bir mezure ile aynı şekilde aktarılır. Daha sonra istenilen hacme ulaşıncaya kadar yine yavaş bir şekilde sulandırıcı ilave edilir.

e- Sperma ile sulandırıcı steril cam bagetlerin yardımıyla karıştırılır. Gerek bu karıştırma işleminde gerekse de spermaların taşınmasında gereksiz sert hareketlerden kaçınılmalıdır.

f- Sulandırma işleminde kullanılan bütün malzemeler temiz steril ve 26-36 °C ile aynı ısıda olmalıdır.

4- Sperma Sulandırma Miktarları Ve Hesaplanması:

Sperma sulandırma miktarı daha çok tohumlama dozuna bağlıdır. Spermanın motilitesi, konsantrasyonu
(yoğunluk) ve hacmi arttıkça sulandırma miktarı da artar. Spermanın fazla hacimde sulandırıcı ile işlem görmezi zararlı olabilmesine rağmen sulandırıcıların hazırlanmasına ve sulandırma tekniklerine gereken özen gösterebildikten sonra asgari ölçülerde kalmalıdır.